Czym jest ambient?

Czym jest ambient?

To gatunek szeroko pojmowanej muzyki elektronicznej cechujący się nielinearnym podejściem do linii melodycznej na rzecz luźnej kompozycji plam dźwiękowych. Jego zwykle kojąca i cicha forma, choć nieunikająca najodważniejszych eksperymentów sonicznych, bywa ozdabiana rytmiką, ale to nie rytm stanowi oś kompozycji. 

Choć oczywiście nie obowiązuje żadna sztywna reguła, która wskazywałaby, że ambient jest gatunkiem nie-rytmicznym, to jednak gros realizacji wskazuje na kompozycje pozbawione wyraźnej, wiodącej linii rytmicznej. Gdy już jednak rytm jest wykorzystywany jako element budujący utwór, bywa mocno redukowany do elementów pozwalających na tworzenie transowego, hipnotycznego charakteru całości. 

Tym, co śmiało można określić jako kwintesencję muzyki ambient, jako jego główne narzędzie konstrukcyjne, jest operowanie barwą dźwięku zamiast przebiegiem harmonicznym, typowym dla innych gatunków. Ambient to krajobraz dźwiękowy, w którym główną rolę gra on sam, jego struktura i charakter, nie zaś wspomniana melodia, będąca efektem następstwa kolejnych tonów, które mogą powstać z jego użyciem. Tym, co również stanowi element wyróżniający – ze względu na zredukowaną rytmikę oraz warstwę melodyczną – jest statyczny, „pozaczasowy” charakter muzyki ambient. 

Ze względu na niezwykle trudne do sprecyzowania ramy gatunkowe, ambient stanowi jedno z bardziej pojemnych i fascynujących zjawisk w muzyce współczesnej. 

Muzyka meblowa

Skąd samo słowo „ambient”? Choć korzenie muzyki ambientowej bywają wiązane z twórczością kompozytorów tzw. muzyki poważnej, to jego współczesny kształt jest efektem rozwoju eksperymentalnej muzyki elektronicznej lat 70. minionego stulecia – ta była zaś oparta na brzmieniu syntezatorów, które w drugiej połowie XX wieku nieodwracalnie zmieniły oblicze muzyki. 

Choć współczesna forma muzyki ambient to przede wszystkim syntezatory i przetwarzane w najróżniejszy sposób nagrania terenowe, sample instrumentów i tak naprawdę każdy inny dźwięk poddany obróbce, to sama idea „muzyki tła”, nieprzeszkadzającej, mającej stanowić element otoczenia była rozważana już na początku XX w. „Muzyka meblowa”, czyli „musique d’ameublement”, to hasło, które zostało powołane do życia w 1917 r. przez Erika Satie, francuskiego kompozytora, który za ideał przyjmował muzykę mogącą stanowić tło codziennego życia, która mogłaby z jednej strony wpływać na nastrój człowieka, zaś z drugiej – nie absorbować go na tyle, by odrywać od wykonywanych w danej chwili zajęć. 

Jako inne, klasyczne źródło muzyki ambient wskazuje się również muzykę konkretną – z dokonaniami Johna Cage’a (1912–1992) na czele. Cage znany był z awangardowych, ekstrawaganckich wówczas eksperymentów wykraczających daleko poza ramy tradycyjnie pojmowanej muzyki instrumentalnej opartej na przebiegach tonalnych.

Współczesne korzenie

Jako filary współczesnej muzyki ambient zwykle wskazywani są jednak tacy muzycy, jak Brian Eno czy Klaus Schultze, których twórczość przypadła na wspomniany okres rozkwitu muzyki opartej na brzmieniach syntezatorów. 

Sam Brian Eno tak opisywał swoje odkrycie muzyki ambient:

„W styczniu 1975 roku miałem wypadek samochodowy. Nie byłem ciężko ranny, ale musiałem leżeć w łóżku na wznak i byłem unieruchomiony. Moja przyjaciółka, Judy Nylon, odwiedziła mnie wtedy i przyniosła płytę z XVIII-wieczną muzyką na harfę. Kiedy już wyszła, z wielkim trudem nastawiłem płytę i położyłem się z powrotem. Okazało się, że wzmacniacz nastawiony był na minimalną głośność i jeden kanał był kompletnie głuchy. Ponieważ nie miałem siły, by się podnieść i wyregulować głośność, dźwięki dochodzące z głośnika były na granicy słyszalności. Wtedy zdałem sobie sprawę, iż można słuchać muzyki w zupełnie inny sposób: traktować ją jako element otoczenia, w ten sam sposób, co kolor światła i dźwięk deszczu” [źródło: Wikipedia].

Chill-out-room

Ekspansja muzyki ambient nastąpiła wraz z eksplozją popularności klubów techno na przełomie lat 80. i 90. XX w., gdzie dla ambientu przeznaczano specjalne ‘chill-out-rooms’. Na scenie pojawiły się wtedy takie projekty, jak The Orb, Future Sound of London, Aphex Twin, Banco de Gaia, Biosphere, Jean Ven Robert Hal, Wolfram, Monolake, Air, William Ørbit, Autechre, Irresistible Force. W pewnym związku ze stylistyką ambient tworzyły również bardziej popularne projekty: The KLF oraz Enigma. W ich muzyce, oprócz rytmu techno i kolorytu nadanego przez instrumenty elektroniczne, znajdziemy chorał gregoriański, śpiew humbaków i delfinów, kolaże zgiełku wielkich miast oraz dźwięki natury [źródło: Wikipedia].

Podsumowując, ambient to gatunek muzyki elektronicznej, w którym główną rolę odgrywa sam dźwięk i jego pozaczasowa, hipnotyczna natura – dźwięk niekoniecznie poddawany przebiegom tonalnym tworzącym melodie, a także niekoniecznie wzbogacany rytmem. Ambient to królestwo syntezatorów, preparowanych instrumentów czy wszelkie inne barwy tworzone przy użyciu komputerów, samplerów, wspomnianych syntezatorów itp., których celem jest tworzenie przestrzeni o kontemplacyjnym charakterze.

Ambient w Polsce

Ambient na rodzimej scenie kulturalnej gości na większą skalę dzięki Up To Date Festival już od dekady. Dziś, dzięki konsekwencji i wsparciu publiczności, możemy cieszyć się jednymi z najciekawszych wydarzeń muzycznych w kraju.

Cykl wydarzeń o nazwie „Salon Ambientu” rozpoczął się w Białymstoku i wywodzi się z działań festiwalu Up To Date oraz kolektywu Technosoul. Dotychczas odbyło się kilkadziesiąt edycji w wielu miastach Polski. Organizując Salony Ambientu, skupiamy się na promocji takich gatunków jak ambient, modern classical, IDM, a nawet noise. Kulminacyjnym momentem roku jest Centralny Salon Ambientu odbywający się w ramach festiwalu Up To Date rokrocznie we wrześniu.

Cykl Domowych Salonów Ambientu powstał w reakcji na okoliczności pandemii koronawirusa, która wielu z nas zamknęła lub zatrzymała w domach – czy to z obawy o zdrowie swoje, bliskich, starszych czy osłabionych rodziców, dziadków itd. 

Misją naszych działań jest umożliwienie przeżywania muzyki najwyższych lotów nie tylko w sali koncertowej, co obecnie może być utrudnione lub niemożliwe, ale również w zaciszu naszych domów. Domowy Salon Ambientu to zatem jedyny taki „salon”, w którym nie obowiązuje limit miejsc, zaś jego przestrzeń i sposób przeżywania zależy od wyobraźni i fantazji słuchaczy. 

Cykl wydarzeń o nazwie „Salon Ambientu” – do którego DSA bezpośrednio nawiązuje – rozpoczął się zaś w Białymstoku i wywodzi się z działań festiwalu Up To Date oraz kolektywu Technosoul. Dotychczas odbyło się kilkadziesiąt edycji w wielu miastach Polski. Organizując Salony Ambientu, skupiamy się na promocji takich gatunków jak ambient, modern classical, IDM, a nawet noise. Kulminacyjnym momentem roku jest Centralny Salon Ambientu odbywający się w ramach festiwalu Up To Date rokrocznie we wrześniu.

Dofinansowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Kultura w sieci

Partnerem wydarzenia jest Agnella

Zadanie dofinansowano ze środków z budżetu Miasta Białegostoku

Partnerem Up To Date Festival jest Województwo Podlaskie

Sponsorem Up To Date Festival jest Łomża Jasne Pełne

Partnerem sceny Beats. na Up To Date Festival jest Burn Energy Drink